Elbing 1945 - Odnalezione wspomnienia

Tomasz Stężała

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Strona główna Elbląg & Elbing Miasto Żołnierzy. Elbląski garnizon 1934 -1945

Miasto Żołnierzy. Elbląski garnizon 1934 -1945

Oto druga część przedwojennej historii naszego miasta, poświęcona garnizonowi.

MIASTO ŻOŁNIERZY

Nie da się ukryć, iż wojsko miało wielki wpływ na życie miasta w całym XX wieku. Tuż przed rozpoczęciem I Wojny Światowej rozpoczęto budowę kompleksu koszarowego, zwanego Danziger Kaserne przy Mackensenstraße (ul. Saperów)

pliki/2012/8/1/640_1.JPG

, który ukończono pod koniec wojny. W 1919 roku, na wskutek demilitaryzacji kraju, jednostki wojskowe wyprowadzono z Elbląga. Likwidacja garnizonu oznaczała dla miejscowych przedsiębiorców utratę intratnych zamówień i wyraźnie wpłynęła na zubożenie miasta. Kompleks koszarowy wykorzystywano na potrzeby policji, okresowo straży pożarnej, a także jako magazyny i w sytuacjach klęsk żywiołowych ( np. lokum dla pogorzelców).

Okres 1934-1939. Jednostki bojowe.

Tak jak w całych Niemczech, sytuacja zmieniła się pod dojściu do władzy socjalistów z NSDAP. W ciągu kilku lat, liczba „mundurowych” na ulicach i w instytucjach miejskich sięgnęła okresowo prawie 25% populacji.

1 października 1934 powołano do życia jednostkę Kommandant von Elbing,

pliki/2012/8/2/640_2.jpg
której nazwa miała maskować rozbudowę Reichswery. 15 października 1935 roku, niemiecki Sztab Generalny oficjalnie nazwał związek 21 Dywizją Piechoty. Do miasta zaczęto początkowo ściągać szkieletowe składy nowo formowanych jednostek, głównie z Królewca. Potem zaczęto tworzyć kolejne pododdziały na bazie jednostek dywizji, która organizacyjnie podlegała pod I Okręg Wojskowy z siedzibą w Królewcu.

Pierwszą siedzibą sztabu dywizji stał się hotel Stadt Elbing

pliki/2012/8/3/640_3.JPG

położony przy zbiegu ulic Grunwaldzkiej i Żeromskiego ( obecnie przychodnia zdrowia). Na placu obok postawiono baraki, w których zakwaterowano żołnierzy i pododdział ochrony.  W 1935 roku do dyspozycji sztab posiadał zaledwie 3 samochody osobowe. Dowódcą dywizji został generał porucznik Albert Wodrig,

pliki/2012/8/4/640_4.jpgpliki/2012/8/4/640_5.jpg
który funkcję tę pełnił do listopada 1938 roku. Później zastąpił go generał porucznik Kuno Hans von Both. Wraz z rozbudową jednostek dywizji i powstawaniem nowych obiektów poszczególne wydziały sztabu przenosiły się do budynków koszarowych. W 1937 roku, w roku 700-lecia miasta, żołnierze dywizji paradowali w strojach historycznych. W sierpniu 1939 roku dywizja elbląska wraz z 1 i 11 dywizjami piechoty oraz brygadą kawalerii weszła w skład I Korpusu Armijnego.

W 1934 roku w obiekcie przy ulicy Mackensena skoszarowano batalion Landespolizei Elbing ( policja krajowa), w składzie trzech kompanii strzeleckich i kompanii moździerzy. 30 września 1935 roku, jednostkę oficjalnie zlikwidowano, a na jej miejsce powołano III batalion 45 pułku piechoty. Gro stanu osobowego stanowili byli policjanci. Była to pierwsza jednostka Wehrmachtu w mieście.

W tym też roku, za zgodą władz miejskich, udostępniono jednostce znajdujące się w pobliżu dworca głównego nieczynne hale firmy Komnick, z przeznaczeniem na stajnie, w których „stacjonowały” 154 konie ( zakupione głównie od lokalnych hodowców), ulokowano placówkę weterynaryjną garnizonu, magazyny paszy świeżej i suchej ( siano, słoma, owies). Do obsługi zwierząt zatrudniono  poprzez biuro pracy 34 osoby.

Spora część kadry jednostki pochodziła z 3 pułku piechoty z Malborka, część stanowili byli żołnierze wojny światowej, którzy mieszkali i pracowali w Elblągu, i okolicach ( charakterystyczny jest przykład Eberharda Schoepffera, który został powołany do Wehrmachtu  w 1935 roku, w wieku 53 lat). Jesienią 1935 roku wcielono do batalionu orkiestrę policyjną, a skład osobowy stał się rdzeniem powołanego do życia rozkazem dowódcy garnizonu Wojskowego Klubu Sportowego MSV Hermann Balk.

Rekruci rozpoczynający służbę w batalionie mieli ciężkie życie.

pliki/2012/8/6/640_6.jpg

Wspomina Horst Lindner:

…Trafiłem do III batalionu w 1938 roku, zaraz po ukończeniu szkoły rolniczej. Na nic zdały się starania mojego ojca oraz dyrektora szkoły, że chcę podjąć dalsza naukę. Pamiętam, że zaraz po pokazaniu przepustki wartownikowi zaprowadzono mnie do hali sportowej, gdzie kazano rozebrać się do rosołu, po czym nastąpiło golenie głowy, prysznic i badanie lekarskie. Moje zaświadczenie lekarskie o przebytym zapaleniu płuc wojskowy lekarz zignorował. Przebrali nas w stare drelichy i popędzili do sal…

… Za niewykonanie ćwiczeń kapral Palka zrywał nas o godzinę wcześniej z łóżek  i gonił na Gänsberg (Gęsia Góra), gdzie bez względu na pogodę musieliśmy biegać i gimnastykować się. Ledwie żywi wracaliśmy tuż przez pobudką, by doprowadzić się do ładu. Potem poranna rozgrzewka dla wszystkich, śniadanie z chleba z marmeladą lub śledziami i zajęcia. Cieszyliśmy się, gdy mieliśmy godzinę o narodowym socjalizmie z porucznikiem Lentzem, bo można było odpocząć. Za to strzelanie z dowódcą, kapitanem Rauserem, było straszne. Za każde chybienie zaliczało się karę. …

Koszary Gdańskie były też często wizytowane przez oficjeli wojskowych i partyjnych. Stąd też blisko było na Wzgórze Ludendorffa ( Gänsberg), gdzie wzniesiono monument upamiętniający ofiary wojny. Składał tam między innymi kwiaty gauleiter Forster w grudniu 1939 roku.

pliki/2012/8/7/640_7.JPG

Kolejną jednostką wojskową w Elblągu był II batalion 21 pułku artylerii. Został sformowany na bazie 1 pruskiego pułku artylerii z Królewca. Jednostka zjawiła się w mieście jesienią 1934 roku, ale od razu pojawił się problem zakwaterowania - nie było dla niej koszar. Konie zakwaterowano w halach Komnicka, a pierwszych rekrutów w prowizorycznych pomieszczeniach w północnej części miasta. Dla części kadry oficerskiej wynajęto hotele ( Deutsches Haus). Jednocześnie podjęto budowę zespołu koszarowego przy ulicy Królewieckiej ( Królewiecka - Szymanowskiego - Moniuszki)- Hanseaten-Kaserne, do którego batalion przeprowadził się jesienią 1935 roku. W skład pododdziału wchodziły lekkie i ciężkie baterie, o ciągu konnym. Oficerowie i podoficerowie batalionu okazali się być dobrymi jeźdźcami, reprezentującymi garnizon i miasto na zawodach konnych i w dorocznym Hubertusie ( konny pościg za jeźdźcem - tzw. lisem). 

pliki/2012/8/8/640_8.JPG
Znaczne sukcesy osiągali porucznicy: Buhe, Hinz i von Koblinski. Artylerzyści często prezentowali się na defiladach, wzbudzając podziw dzięki orkiestrze konnej oraz ciężkim haubicom ciągnionym początkowo przez konie, a potem ciągniki półgąsienicowe.

Batalion wymaszerował paradą na wojnę 20 sierpnia poprzez Bramę Targową i  Leege Brücke.

Do formującej się 21 Dywizji Piechoty Kommandant von Elbing zdecydowano dołączyć kolejny pułk artylerii - 57, którego II batalion od października 1935 rozłożył się w barakach przy ulicy Królewieckiej. Wyposażono go w armaty kalibru 10cm i haubice 15cm. 

pliki/2012/8/9/640_9.jpg
W listopadzie do batalionu trafili pierwsi rekruci, z roczników 1913 i 1914. Pierwszy rocznik podzielono wg kwalifikacji na personel sztabowy i artyleryjski. Tak jak w przypadku 21 pułku artylerii, jednostka rozwijała się w trudnych warunkach lokalowych i organizacyjnych, na bieżąco rozwiązując problemy. Latem 1936 roku batalion wyruszył na pierwsze manewry, z których powrócił do nowych koszar Gallwitz, u zbiegu ulic Grottgera i Łęczyckiej. Żołnierze batalionu byli dobrymi sportowcami, wystawiając reprezentantów do rozgrywek piłkarskich, piłki ręcznej, hokeja, lekkiej atletyki, w ramach wojskowego klubu sportowego  Herman Balk. Występowali także na spartakiadach Wehrmachtu ( sierpień 1938 we Wrocławiu). Z okazji urodzin Hitlera w 1939 roku, podoficer Sidowski był członkiem dywizyjnego pocztu sztandarowego w Berlinie. Latem tego roku pułk ruszył na poligon strzelecki do Orzysza, gdzie ćwiczył między innymi z I batalionem pancernym 10 pułku czołgów. Na przełomie lipca i sierpnia batalion wraz z resztą pułku wyruszył w rejon koncentracji koło Braniewa, a potem ku polskiej granicy.

W każdej dywizji, oprócz pułków znajdują się bataliony wsparcia. Trzy z nich stacjonowały w mieście.

21 batalion saperów, oparty o kadrę podobnego pododdziału z Królewca, rozpoczął funkcjonowanie 1 października 1934 roku, a już miesiąc później przyjął pierwszych rekrutów. Ze względu na brak możliwości zakwaterowania, kompanie nadal stacjonowały w Królewcu. 23 października 1935 roku batalion uroczyście wkroczył do miasta, witany na Placu Fryderyka Wilhelma ( Plac Słowiański) przez dowódcę 21 dywizji, generała majora Wodriga.

pliki/2012/8/10/640_10.jpg
Saperów zakwaterowano w Mudra Kaserne
pliki/2012/8/11/640_11.jpg
,
przy placu ćwiczeń Lärchenwalde (Modrzewina). Oprócz służby i wyszkolenia żołnierze brali udział w rozbudowie kolejnych koszar, placów ćwiczeń oraz wielokrotnie w walce z żywiołem. 
pliki/2012/8/12/640_12.JPG
Kilkakrotnie w ciągu roku na zbiornikach wodnych w rejonie Elbląga ćwiczono budowę przepraw promowych, mostów pontonowych i walkę z zatorami lodowymi. Kadra batalionu mogła wypoczywać w domu letniskowym w Suchaczu ( wieś nad Zalewem Wiślanym), gdzie corocznie organizowano pikniki żołnierskie. Zimą, żołnierze „latali” na zamarzniętym Zalewie Wiślanym na bojerach, a latem urządzano dla mieszkańców festyny w koszarach. 21 sierpnia 1939 batalion wyruszył w rejon Kwidzyna, skąd podążył na wojnę z Polską.

Do służby w terenie kompanie wychodziły na miejscowy plac ćwiczeń na Modrzewinie. Tutaj, w nieco odmiennych warunkach, ćwiczono umiejętności nabyte na placu koszarowym. Do musztry dochodziły elementy wyboru i budowy pozycji bojowej, okopów, maskowanie, rzut granatem, określanie odległości, określenie położenia, rozpoznanie, walka wręcz. Wyszkolenie pojedynczego żołnierza łączyło się z ćwiczeniami  całego pododdziału, z użyciem karabinów maszynowych na torze taktycznym.

21 batalion łączności powstawał podobnie jak inne jednostki garnizonu - na bazie 1 Pruskiej Dywizji Piechoty z Królewca. Do miasta „wprowadził” się 8 października 1935 roku, witany uroczyście przez dowódcę 21 dywizji i ludność miasta. Po defiladzie oficerów podjęto obiadem w Central Hotelu. Od początku problemem było zakwaterowanie jednostki, którą wprowadzono do Hanseaten Kaserne i baraków po przeciwnej stronie ulicy Królewieckiej. Batalion zajął koszary Ungern

pliki/2012/8/13/640_13.JPG
( południowa strona ulicy Królewieckiej) w pełni dopiero w 1938 roku. Służbę przerywał udział w uroczystościach i defiladach, jak choćby w tej z 20 kwietnia 1937 roku. Tak jak w  pozostałych jednostkach Wehrmachtu, podstawowym środkiem pociągowym były konie, których na stanie było 95. Otrzymano także wyspecjalizowane pojazdy łączności: Kfz 15 i Kfz 17. W czerwcu 1939 roku batalion wyruszył na długotrwałe ćwiczenia w rejonie Mikołajek, 
pliki/2012/8/14/640_14.JPG
skąd po krótkotrwałym okresie urlopowym, 21 sierpnia wyruszył na wojnę. 
pliki/2012/8/15/640_15.jpg
Wielką, wojskową inwestycją w mieście była budowa szpitala garnizonowego przy ulicy Komeńskiego
pliki/2012/8/16/640_16.jpg
. Nowoczesny obiekt stał się jednocześnie siedzibą dowództwa 21 batalionu sanitarnego. Początkowo kompania sanitarna mieściła się koszarach gdańskich, a poważnie chorymi i rannymi zajmowano się szpitalach miejskich. Dowódcy jednostki przysługiwał tytuł lekarza dywizyjnego. W oparciu o szpital szkolono personel męski i żeński, który następnie rozsyłano do plutonów i kompanii sanitarnych w innych garnizonach dywizji. Szefem szpitala został Dr.Rehberg, a podlegały mu dwa podstawowe oddziały: wewnętrzny ( Dr.Scholz) i chirurgia ( doktorzy Dresher i Willamowski). Później powstały oddziały weneryczny i laryngologiczny. Na koniec otwarto także oddział położniczy i chorób kobiecych, któremu szefował Dr.Schreiber.

Żołnierzy kompanii sanitarnej przeniesiono po otwarciu lazaretu do koszar Hanzeatyckich. W sierpniu na bazie batalionu stworzono dywizyjny szpital polowy, który przeszedł szlak bojowy wraz z dywizją.

Warto wspomnieć, iż czerwcu 1937 roku odbywało się w budynku szpitala garnizonowego sympozjum chirurgów (wykładowcami byli profesorowie z całych Niemiec ) poświęcone leczeniu ran.

pliki/2012/8/17/640_17.JPG
Tuż przed rozpoczęciem działań wojennych powołano 400 pułk Landwery pod dowództwem majora Eberharda Schoepffera
pliki/2012/8/18/640_18.JPG
, który miał zając się uzupełnieniem stanów osobowych po kampanii przeciw Polsce.

Tabela 1. Dowódcy jednostek garnizonu Elbing.

21 Dywizja Piechoty

III/  45 pułk piechoty

II / 21 pułk artylerii

I/ 57 pułk artylerii

21 batalion saperów

21 batalion łączności

21 batalion sanitarny

Genlt.

Wodrig

Obstlt. Jordan

Major Prange

Major

Hafke

Obstlt. Schaum

Major

Wolff

Oberst

Dr Beyer

Genlt.

von Both

Obstlt. Gurran

Major Weikinn

Major Anbuhl

Obstlt. Dittmar

Mjr. R.Loibil 06.1941

Oberst A.Harling

Genlt. Sponheimer 05.1940

Major von Foelkerssamb 05.1940

Hptm. Brohm 05.1940

Mjr. Behlau 05.1940

Major Gaedicke

Hptm. Krebs 07.1943

Oberst

Dr. Bohrmann

Genlt.

Bohnstedt

Hptm. Hufenbach 06.1941

Mjr Brohm 06.1941

Mjr. Anders 06.1941

Major

Witt

Mjr. Krebs 05.1944

Dr Mohr 11..1943

Genmaj. Lamey

Hpt. Hildebrandt 11.1943

Hpt. Rothe 07.1942

Obstl. Anders 07.1942

Hptm. Oehlmann 05.1940

Hptm. Schroeder 11.1944

Dr.Schneider 05.1944

Genlt. Matzky 07.1943

 

Hptm. Fink 07.1943

Mjr.Weber 07.1943

Mjr. Oehlmann 07.1942

 

 

Genlt.

Sensfuß

 

Hptm. Almayer-Beck 05.1944

Hptm. Tunsmeyer 11.1943

Mjr. Muscher 07.1943

 

 

Gen.Inf.

Förtsch

 

Hptm. Trageser 11.1944

 

Hptm. Glogner 05.1944

 

 

Genlt.

Götz

 

 

 

Mjr. Glogner 11.1944

 

 

Genmaj.

Kötz

 

 

 

 

 

 

Genmaj.

Kötz

 

 

 

 

 

 

Objaśnienie skrótów:

Genlt - Generalleutnant ( generał dywizji)

Genmaj - Generalmajor (generał brygady)

Oberst - pułkownik

Obstlt. -Oberstleutnant - (podpułkownik)

Mjr. -major

Hptm. - Hauptmann (kapitan)

Jednostki pomocnicze i inne.

Gro jednostek garnizonu stanowiły pododdziały piechoty należące do 21 dywizji. Oprócz nich na ulicach pojawiały się mundury Luftwaffe i Kriegsmarine.

Lotnicy związani byli z lotniskiem Eichwalde, które przekształcono w 1935 w obiekt wojskowy. Więcej informacji na ten temat znajdziesz czytelniku w tekście poświęconym lotnisku. Drugą grupę stanowili przeciwlotnicy, dla których nawet rozpoczęto budowę koszar ( ulica Dąbrowskiego). W lipcu 1939 roku pojawiła się w mieście bateria pod dowództwem majora Benthiena, przekształcona później w batalion, składający się z 3 baterii ciężkich ( słynne armaty przeciwlotnicze kalibru 8,8cm) oraz baterię lekka (armaty 2 cm). Bateria osłaniała głównie lotnisko i główne obiekty przemysłowe. Po rozpoczęciu wojny, wraz z oddaleniem się frontu od Elbinga batalion pełnił funkcje szkoleniowe.

pliki/2012/8/19/640_19.JPG

Stocznia Schichaua „od zawsze” była beneficjentem zamówień niemieckiej marynarki wojennej. Po dojściu do władzy Hitlera zamówiono w Elblągu serię torpedowców. Jednocześnie powołano Komando Marynarki, pod dowództwem komandora porucznika Fingerle. Zadaniem oficerów i marynarzy było przygotowanie do obejmowania kolejnych jednostek pływających oraz poznawanie ich obsługi i naprawy. Na potrzeby jednostki zbudowano zespół baraków przy ulicy Radomskiej.

Oprócz jednostek o charakterze bojowym w Elblągu zainstalowano szereg instytucji i służb wojskowych.

Początkowo kontakty wojskowych z zarządem miasta leżały w gestii dowódcy 21 pułku artylerii ( pułkownik Sinnhuber, potem pułkownik Steinbach). Wraz z rozrostem garnizonu powołano komendę miasta, która dowodził major Peicher.

W skład administracji  wchodziły między innymi:

  • Inspektorat wojskowy ( zajmował się zarządzaniem ludźmi, poborem, mobilizacją, wyszkoleniem itp.). Zlokalizowany początkowo w kamienicy na rogu ulic Stary Rynek i Świętego Ducha, przeniesiono następnie do baraków przy ulicy Królewieckiej i wreszcie do nowo wybudowanego budynku przy obecnej ulicy Wojska Polskiego.
    pliki/2012/8/20/640_20.jpg
  • Urząd opieki i ubezpieczeń wojskowych.
  • Wojskowy urząd budowlany zajmujący się planowaniem, wykonawstwem i administrowaniem budownictwa wojskowego. Oprócz koszar, szpitala, lotniska urząd nadzorował także domy i mieszkania wojskowe, których bardzo wiele wzniesiono w latach trzydziestych i czterdziestych.
  • Dom oficerski zlokalizowany był przy koszarach gdańskich ( obecnie Klub Garnizonowy przy ulicy Mierosławskiego). Młodzi oficerowie przybyli do garnizonu znajdowali tu lokum, stołówkę, pomieszczenia klubowe. Odbywały się tu imprezy kulturalne, potańcówki, wesela i uroczystości rodzinne. Część pomieszczeń wynajmowano także mieszkańcom.
  • Areszt garnizonowy, zlokalizowany w Ungern Kaserne.
  • Klub sportowy „Hermann Balk”. O nim więcej w artykule poświęconym sportowi.

 

Wpływ wojska na życie miasta.

Przeglądając  gazety wydawane przez różne ugrupowania polityczne z lat 20-stych i początków lat 30-stych można stwierdzić, że zdecydowana większość mieszkańców miasta z nostalgią wypowiadała się o obecności wojska w mieście. Dlatego też pojawienie się w 1934 roku jednostki policji przyjęto z dużym zadowoleniem.

Armia od samego początku stała się w Elbingu istotnym inwestorem, płatnikiem i pracodawcą. Już w połowie 1935 roku bezpośrednie zatrudnienie w jednostkach i instytucjach wojskowych znalazło około 150 osób, co biorąc pod uwagę potężne bezrobocie było znaczącą wartością. Lokalne firmy walczyły o zamówienia budowlane ( głównie podwykonawstwo budownictwa koszarowego oraz osiedli mieszkaniowych dla wojskowych, materiały budowlane), zaopatrzeniowe ( znaczne ożywienie w rolnictwie i przetwórstwie rolnym) i wyposażeniowe ( meble, art. metalowe, odzież, obuwie, art.. rymarskie, itp). Do tego należy dodać zadowolenie restauratorów, hotelarzy, krawców oraz innych rzemieślników.

pliki/2012/8/21/640_21.JPG
Od 1936 roku Elbing przeżywał prawdziwy boom. Rozpoczęto i kontynuowano prace przy czterech zespołach koszarowych, na lotnisku, przy zespole magazynowym Wehrmachtu, budynkach garnizonu, lazarecie,  towarzyszących im drogach, osiedlach mieszkaniowych ( brak jest jednoznacznych  danych, ale można szacować liczbę mieszkań i domków na około 500). Wielkie zakłady przemysłowe otrzymały zamówienia zbrojeniowe znacznie zwiększając  zatrudnienie, co zmusiło je w końcu do poszukiwania pracowników poza miastem, także w Rzeszy. Zdecydowanie ograniczono bezrobocie, wzrosła zasobność mieszkańców. Pośrednim miernikiem tego zjawiska był znaczny wzrost liczby prywatnych pojazdów ( choćby liczne zapisy na VW „Garbusy”), szereg luksusowych sklepów i restauracji, oferty wyjazdów turystycznych, itp. Liczni żołnierze znaleźli tu swoje ukochane bądź powiększyli rodziny.

Wehrmacht od początku dbał o swój wizerunek. Większość jednostek posiadała własne  orkiestry, które nie tylko uświetniały defilady, ale grały na rozmaitych uroczystościach państwowych, zakładowych oraz wieczorkach tanecznych. 

pliki/2012/8/22/640_22.JPG
Pierwszy bal nowego sezonu tanecznego rozpoczynał się najczęściej w Resursie Miejskiej, a następnie dla ogółu mieszkańców przy gospodzie w Vogelsang (Bażantarnia). W dni świąteczne (urodziny Hitlera, 1 maja) orkiestry wojskowe przygrywały w różnych częściach miasta, często na specjalnie przygotowanych podiach. Podobnie jak dzieje się to obecnie, urządzano pokazy dla ludności na przykoszarowych placach ćwiczeń bądź w wcześniej przygotowanych miejscach miasta. Wraz z szybkim przyrostem liczby żołnierzy zawodowych w garnizonie organizowano zabawy i bale dla kadry: osobno dla oficerów z rodzinami i osobno dla podoficerów.
pliki/2012/8/23/640_23.JPG
Wiosną 1939 roku jednostki garnizonu przygotowały całą serię pokazów siły Wehrmachtu pod wspólną nazwą: Tag Der Wehrmacht
pliki/2012/8/24/640_24.JPG
. Przygotowania (będące faktycznie sprawdzianem przed uderzeniem na Polskę) szeroko opisywała hitlerowska Wespreussische Zeitung, obiecując elblążanom niezapomniane wrażenia. W części oficjalnej faktycznie można było zobaczyć ćwiczenia pionierów, łącznościowców, artylerzystów, zakończone paradą.

Najefektowniejsze defilady odbywały się co roku 20 kwietnia z okazji urodzin Hitlera. Wzdłuż ulicy Królewieckiej prezentowały się kolejne jednostki garnizonu, pozdrawiane entuzjastycznie przez mieszkańców, a nad głowami przelatywały samoloty Luftwaffe. Porównując gazetowe zdjęcia i opisy z lat 1937, 38 i 39 widać wyraźnie rosnącą motoryzację i poprawiające się wyposażenie jednostek.

Wojsko to także sport i rekreacja. W dużej mierze na potrzeby 21 dywizji zbudowano wielki odkryty basen kąpielowy w dzielnicy Röbern ( ul. Spacerowa) oraz stadion sportowy w pobliżu. Wojskowi uczestniczyli w wielu imprezach sportowych o charakterze masowym bądź zamkniętym, a klub sportowy Hermann Balk zdobył wielu sympatyków wśród cywilów.

pliki/2012/8/25/640_25.JPG

Militaryzacja miasta nosiła ze sobą także szereg niekorzystnych zjawisk. Pijaństwo, awantury, rozboje, wypadki drogowe były wyciszane przez wojsko i narodowo-socjalistyczne władze, ale podejmowano także kroki zapobiegawcze. Pojawiły się patrole wojska na ulicach 

pliki/2012/8/26/640_26.JPG
żandarmeria wzmocniła kontrole pojazdów i wprowadzono system ostrzejszych kar. Wojsko zajmowało szereg terenów w mieście, uprzednio planowanych pod inne inwestycje ( np. zespół koszarowy przy ulicy Królewieckiej), bądź przejmowało budynki miejskie a nawet prywatne. W 1939 roku ogłoszono zasady przejmowania pojazdów mechanicznych przez Wehrmacht. Biorąc pod uwagę militaryzację urzędów, pododdziały SS i SA, mundurowe służby publiczne pod koniec okresu pokoju na ulicach Elbląga uniformy nosił co czwarty mężczyzna.

 

Komentarze  

 
0 #4 olaf 2017-02-19 21:48
mam wrażenie że chodzi o Obersta Luftwaffe Karla Bentheima

http://www.ww2.dk/Lw%20Offz%20-%20Change%20Log%202015-2016.pdf

nie zaś Benthiena. Skąd taka pisownia nazwiska dowódcy baterii a potem batalionu ciężkich dział p-lot. z Elbląga? Być może jest coś o czym nie wiem... Czy wie Pan może gdzie ta jednostka stacjonowała w Elblągu? Z wyrazami Szacunku

Olaf Popkiewicz
Zacytuj
 
 
+8 #3 marcinach 2015-04-25 14:38
Historia, to tylko historia. Gdzie tu rewizjonizm? Czy gdyby autor pisał "nieimeckie świenie" lub "morderczy wehrmacht" to brzmiałoby lepiej? Przecież autor nie wybiela nikogo tylko opisuje co, jak i gdzie się działo. Dobrze, że jeszcze ktoś chce ocalić od zapomnienia to co było.
Zacytuj
 
 
-4 #2 Dorota 2015-01-20 02:47
lepsi Niemcy od żydów i sowietów.
Zacytuj
 
 
-11 #1 mar 2014-09-07 13:56
I czemu ma służyć takie przywoływanie duchów prusko faszystowsiej historii?
Pachnie rewizjonizmem. Na szczęście odwiecznie polskie Warmia i Mazury są wolne od germanskiego , krzyżackiego, pruskiego barbarzyństwa.
Zacytuj
 

Dodaj komentarz


Kod antysapmowy
Odśwież


Strona główna Elbląg & Elbing Miasto Żołnierzy. Elbląski garnizon 1934 -1945